Energielabel verplicht bij verkoop en verhuur van monumenten vanaf 29 mei 2026.

Waar monumenten lange tijd waren uitgezonderd van de energielabel plicht, komt daar verandering in. Vanaf 29 mei 2026 wordt een energielabel verplicht voor monumenten bij verkoop, verhuur of wijziging van een contract. Deze wijziging vloeit voort uit Europese regelgeving en geldt eigenaren van rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten. Dit geldt niet alleen voor woningen, maar ook voor utiliteitsgebouwen zoals kantoren, praktijken en gemengd gebruikte panden.

Een energielabel laat zien hoe energiezuinig een gebouw is. Voor de meeste gebouwen was dit al verplicht, maar beschermde monumenten vielen tot nu toe buiten deze regeling. Met de nieuwe regelgeving worden eigenaren van rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten gelijkgesteld aan andere eigenaren.

Wat verandert er per 29 mei 2026?

Sinds 2015 is een energielabel verplicht voor vrijwel alle gebouwen in Nederland. Beschermde monumenten en religieuze gebouwen vormden hierop een uitzondering. Deze uitzonderingspositie voor monumenten vervalt grotendeels per 29 mei 2026.

Vanaf 29 mei 2026 geldt voor beschermde monumenten:

• Een energielabel is verplicht bij verkoop
• Een energielabel is verplicht bij verhuur, inclusief verlenging of wijziging van het contract
• De verplichting geldt voor rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten
• Zowel monumentale woongebouwen als monumentale utiliteitsgebouwen vallen onder deze verplichting
• Het energielabel moet worden opgesteld door een erkende energieprestatieadviseur
• Het ontbreken van een geldig energielabel kan leiden tot handhaving en boetes

De uitzondering voor kerken en andere religieuze gebouwen blijft bestaan. De uitzondering voor gebouwen die (deels) worden gebruikt voor erediensten en religieuze activiteiten blijft geldig, ook als het gaat om beschermde monumenten. Indien er sprake is van niet-religieus gebruik in deze monumenten, dan is het hebben van een energielabel vanaf 29 mei 2026 verplicht bij verkoop, verhuur en verlenging of wijziging van huurovereenkomsten.

Waarom deze wijziging?

De verplichting vloeit voort uit de Europese richtlijn EPBD IV (Energy Performance of Buildings Directive), die tot doel heeft de energieprestaties van alle gebouwen in Europa inclusief monumenten inzichtelijk te maken en stapsgewijs te verbeteren richting 2050. Het energielabel is daarbij een verplicht informatief instrument. Het geeft inzicht in de huidige energieprestatie en mogelijke verbetermaatregelen, met expliciete aandacht voor de monumentale waarden en de beperkingen die erfgoed met zich meebrengt.

Nu al inzicht creëren loont

Hoewel de wettelijke verplichting pas per 29 mei 2026 ingaat, doen eigenaren van monumentale woon- en werkpanden er verstandig aan om nu al inzicht te verkrijgen in de energieprestatie van hun gebouw.

Een energielabel helpt bij:

• het tijdig plannen van onderhoud en verduurzaming binnen monumentale kaders
• het zorgvuldig voorbereiden van verkoop of verhuur
• het voorkomen van tijdsdruk zodra de regelgeving van kracht wordt
• subsidieaanvragen en financiële onderbouwing

Het energielabel is tien jaar geldig en biedt duidelijkheid en overzicht binnen een complex speelveld van regelgeving en uitzonderingen.

Controleer of het monumentale pand al beschikt over een geldig energielabel via EP-Online, de landelijke database waarin energielabels zijn geregistreerd. Is er nog geen label aanwezig, dan dient dit te worden opgesteld door een erkende energieadviseur. Broersma Werken en Wonen brengt je graag in contact bij vertrouwde partners.

Subsidies en ondersteuning voor monumenteigenaren

Ook na 2026 blijven er specifieke regelingen beschikbaar voor monumentale panden, zowel voor wonen als werken. De ISDE-subsidie (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing) is sinds 1 januari 2024 toegankelijker voor monumenteigenaren. Voor isolatiemaatregelen en duurzame installaties gelden in veel gevallen soepelere voorwaarden, passend binnen de erfgoedcontext.

Meer informatie over voorwaarden en subsidiebedragen is te vinden via de RVO.

Tijdig adviseren loont

Een monument vraagt om maatwerk, ook bij regelgeving. Bij verkoop of verhuur vanaf 2026 is het energielabel geen vrijblijvende formaliteit meer, maar een verplicht onderdeel van het proces.

Heb je vragen?

Mail ons je vraag over het energielabel en vermeld het adres, de postcode en of het pand al dan niet beschikt over een geldig label. We denken graag met je mee en brengen je in contact met gespecialiseerde partners die het energielabel voor je kunnen opstellen.

Bij Broersma Werken en Wonen begeleiden we eigenaren van monumentale woon- en werkpanden bij de energielabelplicht. We adviseren niet alleen over de verplichting zelf, maar ook over de impact op verkoop, verhuur en contractverlenging. Met kennis van monumenten, regelgeving en de Amsterdamse markt helpen we je om tijdig en weloverwogen keuzes te maken met oog voor de lange termijn.